Bijgeloof

‘We kloppen af op 90!’ riep Jan Van Eyck. Trots zette hij een laatste stip op het zijpaneel rechts onderaan. Vogelsilhouetten op een schilderij. Het lijkt een slordige bijkomstigheid. Niets is minder waar. Het geeft een werk diepte, perspectief en beweging. Volgens deskundigen telt Het Lam Gods een negentigtal vogels.

In Brugge keek ik versteld naar de waarheidsgetrouwe weergave van de groene halsbandparkiet. De vogel zit gevangen in de handen van de kleine Jezus naast de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. In Bosch’ Tuin der lusten plakte ik met mijn neus op de details, tot een suppoost mij aanmaande een stap achteruit te zetten.

In Amsterdam zag ik het schilderij Korenveld met kraaien. Het zorgde voor een lichte aardschok. Enkele v’s en het schilderij kwam tot leven. Van Gogh schilderde zijn sterven in de vorm van vluchtende kraaien. Kraaien als voorbode van de dood. Van Gogh volgde het middeleeuwse bijgeloof.

fragment uit Korenveld met kraaien

‘Tentoonstelling MSK Gent. Van Eyck, Een optische revolutie.’ Ik zou gaan. Waar de massa zich zou verdiepen in de sublieme techniek, de kleuren en het licht van de meester, zou ik de vleugels van de engelen bestuderen en er de juiste vogelnaam bij zoeken. Ik zou de verloren gegane band met ons middeleeuws verleden herstellen en gebruikte daarvoor de vogels als medium. Datum: vrijdag de 13de.

Op die dag sloot ook het MSK zijn deuren. Iedereen in lockdown. Ik keek door het raam. Aan de einder zag ik een zwerm vogels. Ik voerde mijn waarneming in.

Naam: Corvus corone (Zwarte kraai)

Aantal: 90

Ter info

Kraaien zijn een vogelfamilie in de orde van de zangvogels. De familie telt 128 soorten. De meest bekende zijn de ekster, de gaai, de kauw, de roek, de zwarte kraai en de raaf. Kraaien zijn ‘vliegende apen’. Met het mentale vermogen van apen zijn ze in staat individuele mensen te herkennen. Ze onthouden wie ze wel en niet kunnen vertrouwen en geven zelfs slechte ervaringen aan elkaar door. Ze zijn buitengewoon intelligent en meesters in het vinden van voedsel. Oude kraaiennesten vormen een toevluchtsoord voor roofvogels en uilen die zelf geen nesten bouwen (o.a. boomvalk, torenvalk, ransuil). Het zijn alleseters en als aaseters ook natuurlijke opruimers. In dit filmpje kan je de vindingrijkheid bewonderen waarmee kraaien erin slagen om op een veilige manier een harde noot te kraken.

De kauw herken je aan zijn blauwe ogen met zwarte pupil en het grijze achterhoofd. Het sociaal gedrag van deze dieren is opmerkelijk. Ze delen hun voedsel met soortgenoten en leven als koppel onafscheidelijk een leven lang samen.

Kauw, Corvus monedula
Foto Bart Cabanier
Ekster, Pica pica
Foto Bart Cabanier
Roek, Corvus frugelius
Foto Bart Cabanier
Gaai, Garrulus glandiarus
Foto Bart Cabanier

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.